Ôn dịch ở Đàng Ngoài thời Lê trung hưng
Sử cũ thời Lê trung hưng nhiều lần chép chuyện dịch bệnh làm dân chết nhiều, người xưa gọi chung là ôn dịch hay bệnh thời khí mà không phân biệt được tác nhân.
Thời Lê trung hưng bắt đầu từ năm 1533 khi nhà Lê được dựng lại để chống nhà Mạc, và đến năm 1593 triều đình mới trở về Thăng Long, từ đó vua Lê giữ ngôi còn thực quyền nằm trong tay chúa Trịnh. Niên hiệu Dương Hòa (1635–1643) thuộc đời vua Lê Thần Tông.
Trong Đại Việt sử ký toàn thư và các bộ sử thời này có nhiều dòng ghi việc mất mùa, đói kém và "dân bị dịch chết nhiều", thường đi kèm thiên tai hay chiến tranh. Người đương thời gọi chung các trận dịch sốt, nôn, tả lỵ là ôn dịch hoặc bệnh thời khí, tin rằng do khí độc trái mùa hay do quỷ dịch, nên bên cạnh thuốc men còn có lễ cầu đảo, giải hạn.
Ngày nay khó xác định từng trận dịch ấy là bệnh gì, có thể là sốt rét, thương hàn, lỵ hoặc những bệnh khác, và các con số người chết trong sử cũ thường chỉ là ước lượng. Trận dịch năm 1638 trong kiếp này là hư cấu, đặt vào khung cảnh có thật của một kinh thành thường xuyên phải sống chung với dịch bệnh.
- Đại Việt sử ký toàn thư
- Wikipedia: Nhà Lê trung hưng