Sông Pactolus và vàng xứ Lydia
Con sông chảy qua kinh đô Sardis của xứ Lydia, nổi tiếng thời cổ vì cát sông lẫn vàng, được thần thoại giải thích là nơi Midas rửa phép vàng.
Sông Pactolus (ngày nay là Sart Çayı ở tỉnh Manisa, Thổ Nhĩ Kỳ) bắt nguồn từ núi Tmolus (nay là Bozdağ) và chảy qua Sardis, kinh đô của vương quốc Lydia. Thời cổ, cát sông này chứa nhiều electrum, một hợp kim tự nhiên của vàng và bạc.
Nguồn vàng ấy là một cơ sở cho sự giàu có lừng danh của Lydia. Herodotus viết rằng người Lydia là những người đầu tiên đúc tiền vàng và tiền bạc. Các nhà khảo cổ cho rằng những đồng tiền electrum sớm nhất ra đời ở vùng này vào khoảng cuối thế kỷ VII TCN. Ở Sardis còn tìm thấy xưởng tinh luyện vàng có niên đại thế kỷ VI TCN.
Vị vua Lydia cuối cùng là Croesus giàu đến mức tên ông thành thành ngữ, như trong câu tiếng Anh "rich as Croesus" (giàu như Croesus). Thần thoại giải thích vàng sông Pactolus bằng chuyện vua Midas đến dìm mình ở đầu nguồn để rửa bỏ phép chạm hóa vàng.
- Herodotus, Lịch sử, I.93–94
- Ovid, Metamorphoses, XI
- Wikipedia: Pactolus; Sardis