Trận Bạch Đằng năm 1288

Cuối năm 1287, nhà Nguyên xâm lược Đại Việt lần thứ ba: Thoát Hoan chỉ huy quân bộ, Ô Mã Nhi chỉ huy thủy quân, kèm một đoàn thuyền lương lớn do Trương Văn Hổ áp tải.

Ở Vân Đồn, tướng Trần Khánh Dư đánh tan đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ. Thiếu lương, quân Nguyên lâm vào thế khó và quyết định rút về.

Đoán trước đường rút của thủy quân giặc, Trần Hưng Đạo cho đóng cọc ở cửa sông Bạch Đằng, bố trí quân mai phục. Ngày 8 tháng 3 năm Mậu Tý (tháng 4 năm 1288), khi thủy quân Nguyên rút qua sông, quân Trần nhử địch vào trận địa đúng lúc triều rút; thuyền giặc mắc cọc, vỡ đắm, bị đánh từ nhiều phía. Ô Mã Nhi, Phàn Tiếp cùng nhiều tướng bị bắt sống, rất nhiều chiến thuyền bị phá hủy hoặc bị bắt. Cánh quân bộ của Thoát Hoan cũng bị truy kích trên đường rút về.

Sau chiến thắng, theo Toàn thư, triều đình tìm được một tráp đựng những tờ biểu xin hàng giặc của một số quan lại; Thượng hoàng sai đốt đi để những kẻ phản trắc được yên lòng. Cùng năm, khi về bái yết Chiêu Lăng (lăng vua Trần Thái Tông), thấy ngựa đá chân lấm bùn, vua Trần Nhân Tông làm hai câu thơ: "Xã tắc lưỡng hồi lao thạch mã, / Sơn hà thiên cổ điện kim âu."

Các bãi cọc phát hiện ở Quảng Yên (Yên Giang, Đồng Má Ngựa, Đồng Vạn Muối) được các nhà khảo cổ gắn với trận đánh này.