Sự tích Hòn Vọng Phu
Truyền thuyết về người vợ bồng con lên núi chờ chồng đến hóa đá. Có dị bản bi thảm hơn: hai vợ chồng vốn là anh em ruột thất lạc.
Truyền thuyết Vọng Phu (vọng phu = trông chồng) có nhiều dị bản:
Bản phổ biến: người chồng đi lính, đi phu hoặc đi xa không trở về; người vợ ngày ngày bồng con lên núi trông ngóng, lâu ngày hóa thành tảng đá hình người đàn bà bồng con.
Bản "anh em lấy nhau" (được Nguyễn Đổng Chi ghi trong Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam): thuở nhỏ, người anh lỡ tay chém trúng đầu em gái, tưởng em đã chết nên bỏ trốn. Người em được cứu sống, được người khác nuôi. Nhiều năm sau, hai người gặp nhau, không nhận ra, nên duyên vợ chồng và có con. Một hôm người chồng nhìn thấy vết sẹo trên đầu vợ, hỏi chuyện mới biết sự thật. Đau đớn, anh bỏ đi (đi lính/đi xa) không bao giờ về; người vợ không biết vì sao, bồng con lên núi chờ đến hóa đá.
Truyện vừa là lời ngợi ca lòng chung thủy, vừa là bi kịch về sự thật bị giấu kín. Ở Lạng Sơn, truyền thuyết gắn với tên nàng Tô Thị. Các chi tiết (tên nhân vật, lý do người chồng đi) khác nhau giữa các bản kể; những lựa chọn trong kiếp này là hư cấu của trò chơi.
- Nguyễn Đổng Chi, Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam
- Wikipedia: Hòn Vọng Phu