Tự tình (chùm thơ Hồ Xuân Hương)

Tự tình là chùm ba bài thơ Nôm Đường luật được truyền tụng dưới tên Hồ Xuân Hương. Bài thứ hai là bài nổi tiếng nhất và được đưa vào chương trình Ngữ văn trung học phổ thông.

Bài thơ mở ra trong đêm khuya, tiếng trống canh dồn dập, một người đàn bà ngồi một mình với "cái hồng nhan" trơ trọi. Rượu không làm say được lâu, trăng thì "bóng xế" mà vẫn "khuyết chưa tròn" — như tuổi xuân đã qua mà duyên phận vẫn dang dở.

Hai câu luận đột ngột đổi giọng: rêu "xiên ngang mặt đất", đá "đâm toạc chân mây" — những động từ mạnh như một tiếng thét phản kháng, thể hiện cá tính không cam chịu của tác giả.

Câu kết "Mảnh tình san sẻ tí con con!" là nỗi đau của thân phận lẽ mọn: mối tình vốn đã nhỏ, còn phải chia sẻ với người khác, chỉ còn lại "tí con con". Lối dùng từ láy, từ thuần Việt táo bạo như vậy là dấu ấn riêng của thơ Nôm Hồ Xuân Hương.