Vua Hàm Nghi (1871–1943)
Vị vua thứ tám nhà Nguyễn, lên ngôi năm 13 tuổi, rời kinh thành kháng chiến chống Pháp, bị bắt và bị đày sang Algérie đến cuối đời.
Hàm Nghi tên thật là Nguyễn Phúc Ưng Lịch, sinh năm 1871. Sau khi vua Tự Đức mất (1883), ba vua Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến Phúc lần lượt bị phế hoặc qua đời chỉ trong khoảng một năm. Năm 1884, ông được phe chủ chiến đưa lên ngôi khi mới khoảng 13 tuổi.
Sau đêm kinh thành thất thủ (5/7/1885), ông theo Tôn Thất Thuyết rời Huế, lên sơn phòng Tân Sở, và chiếu Cần Vương được ban ra nhân danh ông. Hơn ba năm, ông cùng nghĩa quân sống trong rừng núi Quảng Bình, Hà Tĩnh. Người Pháp lập vua Đồng Khánh ở Huế thay thế.
Tháng 11 năm 1888, do bị kẻ thân cận phản bội (Trương Quang Ngọc), ông bị quân Pháp bắt. Pháp đày ông sang Algérie (An-giê-ri, Bắc Phi). Ông sống ở thủ đô Alger hơn năm mươi năm, lấy vợ người Pháp, học vẽ và trở thành một họa sĩ, nhà điêu khắc có tác phẩm được trưng bày; tuy vậy ông vẫn giữ tiếng Việt và lòng hướng về quê nhà. Ông mất năm 1943 tại Alger.
Tôn Thất Thuyết sau đó sang Trung Quốc cầu viện không thành, mất năm 1913 ở Long Châu (Quảng Tây).
- Wikipedia: Hàm Nghi
- Amandine Dabat, Hàm Nghi — Hoàng đế lưu đày, Hoàng tử nghệ sĩ