Phở — nguồn gốc còn tranh luận

Các nhà nghiên cứu đều đồng ý phở ra đời ở miền Bắc, khoảng đầu thế kỷ XX (một số ý kiến nói cuối thế kỷ XIX), trong bối cảnh đô thị thuộc địa phát triển và thịt bò trở nên phổ biến hơn. Nhưng hầu như mọi chi tiết khác đều còn tranh luận.

Về quê gốc: nhiều tư liệu chỉ về vùng Nam Định, đặc biệt các làng Vân Cù, Giao Cù (huyện Nam Trực) — nơi có rất nhiều người đi bán phở khắp nơi, đến nay vẫn tự hào là "làng phở". Một thuyết khác cho rằng phở thành hình ở chính Hà Nội.

Về tên gọi và gốc món: có thuyết cho rằng phở bắt nguồn từ món pot-au-feu (thịt bò hầm rau củ) của người Pháp, chữ "phở" đọc từ "feu"; thuyết khác cho rằng từ món ngưu nhục phấn (bánh phấn thịt bò) của người Hoa, "phấn" đọc thành "phở"; lại có thuyết gắn với món xáo trâu của người Việt. Chưa thuyết nào được chứng minh trọn vẹn — có lẽ phở là sự gặp gỡ của nhiều nguồn.

Phở đã đi vào văn chương: Thạch Lam viết về các món quà Hà Nội trong Hà Nội băm sáu phố phường (1943); Nguyễn Tuân có hẳn tùy bút Phở (1957).