Quốc âm thi tập

Quốc âm thi tập (tập thơ tiếng nước nhà) là tập thơ Nôm của Nguyễn Trãi, hiện còn 254 bài, chia thành các mục như Vô đề, Môn thì lệnh (thời tiết), Môn hoa mộc (cỏ cây), Môn cầm thú (chim muông)… Phần lớn các bài trong mục Vô đề có tên chung là Bảo kính cảnh giới (gương báu răn mình), Ngôn chí, Thuật hứng, Tự thán…

Đây là tập thơ chữ Nôm sớm nhất còn lưu giữ được, có giá trị đặc biệt với lịch sử tiếng Việt và văn học Việt Nam. Nhiều bài dùng thể thất ngôn xen lục ngôn (câu bảy chữ xen câu sáu chữ) — một sáng tạo mang dấu ấn Việt hóa thể thơ Đường luật.

Sau vụ án Lệ Chi Viên, thơ văn Nguyễn Trãi bị thất tán. Đời Lê Thánh Tông, Trần Khắc Kiệm được giao sưu tầm lại thơ văn của ông; về sau nhiều người tiếp tục góp nhặt. Năm 1868, Dương Bá Cung khắc in bộ Ức Trai di tập, trong đó có Quốc âm thi tập. Vì trải qua nhiều lần chép tay, văn bản còn nhiều chỗ tồn nghi.

Bài Bảo kính cảnh giới số 43 (thường gọi là Cảnh ngày hè) kết bằng ước mơ: "Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng, / Dân giàu đủ khắp đòi phương" — mong có cây đàn của vua Thuấn để gảy khúc Nam phong, cho dân khắp nơi được giàu đủ.