Trầu têm cánh phượng

Têm trầu là quệt vôi lên lá trầu rồi cuốn, gấp lại thành miếng để ăn hoặc bày lễ. Kiểu phổ biến là cuốn tròn rồi cài bằng cuống lá; kiểu cầu kỳ hơn là têm cánh phượng: lá trầu được xẻ, gấp và cài thành hình đôi cánh chim phượng dang ra, cắm trên miếng cau. Vùng Kinh Bắc (Bắc Ninh) nổi tiếng với trầu têm cánh phượng trong lễ hội và sinh hoạt hát quan họ.

Trong truyện Tấm Cám, khi Tấm hiện ra từ quả thị và sống ẩn trong nhà bà lão hàng nước, nàng têm trầu cánh phượng. Nhà vua ghé quán, nhìn miếng trầu, nhận ra đúng kiểu têm của vợ mình — và nhờ đó vợ chồng đoàn tụ. Miếng trầu ở đây vừa là dấu hiệu nhận nhau, vừa là biểu tượng của sự khéo léo, thủy chung.

Trầu này trầu tính trầu tình,Trầu loan trầu phượng trầu mình lấy ta.Ca dao

Ngày nay, trầu têm cánh phượng vẫn xuất hiện trên mâm lễ ăn hỏi, lễ cưới truyền thống và trong các lễ hội — như một nghi thức đẹp hơn là để ăn.