Sử ký của Tư Mã Thiên

Bộ sử thông sử đầu tiên của Trung Hoa, chép từ thời Hoàng Đế đến đời Hán Vũ Đế; nguồn chính cho các chuyện Hạng Vũ, Kinh Kha, Cao Tiệm Ly.

Tư Mã Thiên (khoảng 145 hoặc 135 – khoảng 86 TCN) làm Thái sử lệnh dưới triều Hán Vũ Đế, kế tục chí nguyện của cha là Tư Mã Đàm. Năm 99 TCN, vì lên tiếng bênh tướng Lý Lăng bị bắt làm tù binh Hung Nô, ông bị khép tội và chịu cung hình. Ông nhẫn nhục sống để hoàn thành bộ sử.

Sử ký gồm 130 thiên: 12 bản kỷ (đế vương), 10 biểu (niên biểu), 8 thư (chế độ, lễ nhạc, thiên văn…), 30 thế gia (chư hầu, danh gia) và 70 liệt truyện (nhân vật), tổng cộng hơn năm mươi vạn chữ. Cách chép theo nhân vật (kỷ truyện thể) trở thành khuôn mẫu cho chính sử Trung Hoa về sau, và ảnh hưởng tới sử học Việt Nam.

Sử ký nổi tiếng vì văn hay và vì dám đặt những nhân vật "thua cuộc" như Hạng Vũ vào bản kỷ, viết riêng cả thiên Thích khách liệt truyện về Dự Nhượng, Nhiếp Chính, Kinh Kha… Lỗ Tấn khen Sử ký là "tuyệt xướng của sử gia, Ly Tao không vần".

Lưu ý: những đoạn đối thoại trong Sử ký là do Tư Mã Thiên chép lại sau hơn một thế kỷ, dựa trên tư liệu và truyền văn; giới sử học xem đó là nguồn rất quý nhưng không phải biên bản nguyên văn.

"Người ta ai cũng có một lần chết, có cái chết nặng hơn núi Thái Sơn, có cái chết nhẹ hơn lông hồng." — Tư Mã Thiên, Báo Nhậm An thư

Đọc thêm