Thiên thạch Chicxulub và cuộc đại tuyệt chủng K–Pg

Năm 1980, nhà vật lý Luis Alvarez, con trai ông là nhà địa chất Walter Alvarez cùng các đồng nghiệp Frank Asaro và Helen Michel công bố một phát hiện chấn động: lớp đất sét mỏng đánh dấu ranh giới kỷ Phấn Trắng – kỷ Cổ Cận (ranh giới K–Pg) chứa nồng độ iridium cao bất thường — một nguyên tố hiếm trên bề mặt Trái Đất nhưng phổ biến trong thiên thạch. Họ cho rằng một tiểu hành tinh lớn đã va vào Trái Đất.

Miệng hố được tìm ra sau đó: bị chôn vùi dưới bán đảo Yucatán (Mexico), gần làng Chicxulub. Các nhà địa vật lý Glen Penfield và Antonio Camargo làm cho công ty dầu khí Pemex đã nhận ra cấu trúc này từ cuối thập niên 1970; đến năm 1991 nó được xác nhận là hố va chạm. Hố rộng khoảng 180 km. Vật thể va chạm ước rộng 10 – 15 km. Niên đại được xác định khoảng 66,04 triệu năm trước.

Cú va chạm giải phóng năng lượng gấp hàng tỷ lần quả bom nguyên tử ở Hiroshima, gây động đất, sóng thần khổng lồ, mưa đá nóng chảy (các hạt thủy tinh nhỏ gọi là spherule) và cháy rừng ở nhiều nơi. Bụi, bồ hóng và khí lưu huỳnh che phủ bầu trời trong nhiều năm, gây ra "mùa đông va chạm", làm sụp đổ quang hợp và chuỗi thức ăn.

Khoảng 75% số loài động thực vật biến mất, trong đó có toàn bộ khủng long không phải chim, thằn lằn bay, thằn lằn cá mô-sa, cúc đá… Các đợt phun trào núi lửa khổng lồ ở cao nguyên Deccan (Ấn Độ) cùng thời có lẽ cũng góp phần; mức độ đóng góp còn tranh luận.

Nghiên cứu xương cá hóa thạch ở di chỉ Tanis (2022) cho thấy thảm họa xảy ra vào mùa xuân ở Bắc bán cầu.