Tục ăn trầu

Miếng trầu truyền thống của người Việt gồm ba thứ: lá trầu không (Piper betle), quả cau (Areca catechu) và một chút vôi tôi; có nơi thêm miếng vỏ cây chát. Khi nhai, vôi làm các chất trong cau và trầu phản ứng, tạo ra nước màu đỏ cùng cảm giác nóng, hơi say, tỉnh táo.

Tục ăn trầu không riêng gì Việt Nam: nó phổ biến từ Ấn Độ, Sri Lanka qua Đông Nam Á đến các đảo Thái Bình Dương. Khảo cổ học đã tìm thấy dấu vết răng nhuộm màu trầu ở nhiều di chỉ Đông Nam Á có niên đại vài nghìn năm — tức là tục này có từ rất lâu, sớm hơn mọi văn bản chép truyện trầu cau.

Với người Việt, miếng trầu là đầu câu chuyện: khách đến nhà thì mời trầu; lễ dạm, lễ hỏi, lễ cưới không thể thiếu trầu cau; cúng tổ tiên có trầu cau. Phụ nữ xưa khéo têm trầu — têm cánh phượng, cánh quế — và miếng trầu têm khéo được coi là dấu hiệu nết na. Tục ăn trầu cũng gắn với tục nhuộm răng đen của người Việt xưa.

Thương nhau cau sáu bổ ba,Ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười.Ca dao

Lưu ý sức khỏe: Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp miếng trầu có cau và bản thân quả cau vào nhóm 1 — tác nhân gây ung thư cho người, đặc biệt là ung thư khoang miệng. Ngày nay ở Việt Nam, tục ăn trầu chủ yếu còn ở người cao tuổi và trong nghi lễ: miếng trầu được bày nhiều hơn là được nhai.